Rejim tespiti nedir? Ekonominin evrelerini veriyle okumak

Ekonomiler düz bir çizgide ilerlemez; genişleme, yavaşlama ve stres dönemleri birbirini izler. İstatistikte bu evrelerin adı "rejim"dir. Aynı haber farklı rejimlerde farklı anlam taşır: genişleme döneminde yükselen bir faiz kararı ile stres döneminde yükselen aynı karar, bambaşka hikâyelerin parçasıdır.

Rejimleri çıplak gözle ayırt etmek zordur, çünkü hiçbir gösterge tek başına yeterli değildir. Bizim yaklaşımımız altı aylık göstergeyi tek bir özellik setinde birleştirmek: enflasyon momentumu, reel politika faizi, reel kurdaki değişim, sanayi üretimi, tüketici güveni ve kur oynaklığı.

Bu seti saklı Markov modeli (HMM) ile üç duruma ayırıyoruz. Model her ay için "bu ay hangi evredeyiz" sorusuna kesin bir hüküm değil, bir olasılık dağılımı üretir. Durumların adlandırılması deterministik ve belgeli kurallarla yapılır: aynı veri, her zaman aynı sonucu verir.

Yakında panelde her ay güncellenen rejim olasılıklarını göreceksiniz. Amaç bir al-sat sinyali üretmek değil; bugünün verisini tarihsel bağlamına oturtan bir pusula sunmak. Hangi evrede olduğunuzu bilmek, rakamları doğru okumanın ilk adımıdır.